Đặt bàn thờ trong căn hộ: những chỗ kiêng có lý do thực tế và những chỗ chỉ là lời đồn
Các bài trong mục Xem hướng đã nói về hướng nhà, căn hộ, nhà thuê, cửa hàng và bếp. Bàn thờ được nhắc tới nhiều lần nhưng chưa có bài riêng. Bài này tập trung vào chỗ đặt bàn thờ trong căn hộ, nơi lựa chọn thường chỉ gói trong hai ba mặt tường.
Lời khuyên về bàn thờ rất nhiều, nhiều khi trái nhau. Cách gỡ là xếp mỗi lời khuyên theo lý do của nó: có lời dựa trên an toàn, có lời dựa trên sự trang nghiêm, có lời là quan niệm thuần tuý. Hai nhóm đầu nên giữ, nhóm thứ ba tuỳ gia đình.
Nhóm một: kiêng vì an toàn
Đây là những điều nên làm dù gia đình không tin phong thuỷ, vì bàn thờ có lửa và có vật nặng:
- Không đặt sát rèm vải, cửa sổ có gió lùa. Rèm bay vào nến, gió hất tàn hương là cách cháy hay gặp nhất ở bàn thờ.
- Không đặt ngay dưới ổ điện nhiều phích cắm hoặc cạnh dây điện chằng chịt. Đèn thờ điện, đèn nháy cần ổ cắm chắc chắn và dây gọn.
- Bàn thờ treo phải bắt vít vào tường chịu lực, đúng loại vít nở cho tường gạch hay tường bê tông. Tường thạch cao, tường vách nhẹ trong nhiều căn hộ không chịu được bàn thờ treo có tượng và bát hương nếu không gia cố.
- Đặt ngoài tầm với của trẻ nhỏ nhưng không cao tới mức phải trèo ghế để thắp hương mỗi ngày. Trèo ghế cầm hương đang cháy là tình huống ngã và bỏng.
Nhóm hai: kiêng vì trang nghiêm, hợp với cảm nhận chung
Những lời khuyên này có lý do văn hoá rõ ràng, phần lớn người Việt đều thấy hợp:
- Không đặt sát tường chung với nhà vệ sinh, nhất là ngay sau bồn cầu. Ngoài chuyện trang nghiêm, tường nhà vệ sinh hay ẩm, mốc lan sang làm hỏng gỗ.
- Không đặt đối diện thẳng cửa nhà vệ sinh.
- Không đặt nơi lối đi qua lại liên tục như ngay cạnh cửa ra vào, đầu hành lang hẹp. Va quệt làm đổ bát hương, và không tạo được không gian yên tĩnh.
- Không đặt trong phòng ngủ vợ chồng nếu có chỗ khác. Nhiều gia đình ở studio nhỏ vẫn phải đặt chung, khi đó thường dùng vách ngăn hoặc tủ thờ có cánh.
Nhóm ba: quan niệm thuần tuý, gia đình tự chọn
- Hướng bàn thờ theo tuổi chủ nhà.
- Kiêng đặt dưới dầm ngang (“xà đè”).
- Kiêng bàn thờ quay ra cửa chính, hoặc ngược lại có nơi khuyên quay ra cửa.
- Kiêng đặt sát bếp, “lưng bàn thờ là bếp”.
Với dầm ngang, có thêm một lý do thực tế: trần dưới dầm thấp, hương khói bám đen trần nhanh. Còn với bếp, tường sau bếp thường nóng và ám dầu, không tốt cho đồ gỗ. Nhưng nếu căn hộ chỉ có một mặt tường khả dĩ thì những điều này không phải là lý do để không lập bàn thờ.
🔴 Hương khói trong căn hộ kín: điều ít ai nói
Căn hộ đóng kín, chạy máy lạnh cả ngày, thắp hương thường xuyên thì khói hương tích lại trong phòng. Khói nhang khi cháy tạo ra bụi mịn và nhiều chất cần thông thoáng mới bay đi. Mấy việc nên làm:
- Chọn chỗ bàn thờ có thể mở cửa sổ hoặc có thông gió lúc thắp hương.
- Thắp ít nén, chọn hương ngắn, không để hương cháy liên tục cả ngày trong phòng ngủ hoặc phòng có trẻ nhỏ, người già có bệnh hô hấp.
- Không để nến, đèn dầu cháy khi cả nhà đi vắng hoặc đi ngủ. Nhiều gia đình đã chuyển sang đèn thờ điện vì lý do này.
- Đặt bát hương trên đĩa hoặc khay để hứng tàn, lau bụi hương thường xuyên.
- Kiểm tra quy định của toà nhà về hoá vàng: nhiều chung cư cấm đốt trong căn hộ và ngoài ban công, có khu đốt chung.
Người có bệnh hô hấp trong nhà nên hỏi bác sĩ về việc tiếp xúc khói hương thường xuyên.
Bàn thờ treo hay tủ thờ đứng: chọn theo căn hộ
- Bàn thờ treo tiết kiệm diện tích, nhưng phụ thuộc vào tường. Hỏi ban quản lý hoặc xem bản vẽ để biết tường nào là tường chịu lực, đường ống, đường điện đi chỗ nào trước khi khoan.
- Tủ thờ đứng không cần khoan tường, phù hợp nhà thuê. Chọn loại chân chắc, có thể bắt thêm dây chống đổ vào tường nếu nhà có trẻ hay leo trèo.
- Bề mặt đặt bát hương nên là gỗ dày hoặc có lót đá, không đặt trực tiếp trên kính mỏng dễ nứt vì nhiệt.
Kiểm tra trước khi khoan: ống nước, dây điện và bản vẽ
Căn hộ thường đi ống nước và dây điện âm tường theo những đường mà người ở không nhìn thấy. Khoan trúng ống cấp nước là ngập nhà mình và thấm xuống nhà dưới; khoan trúng dây điện là nguy hiểm trực tiếp. Trước khi bắt bàn thờ treo, xin bản vẽ hoàn công từ ban quản lý, dùng máy dò kim loại và dây điện loại cầm tay nếu có, và tránh khoan thẳng hàng phía trên, phía dưới ổ cắm, công tắc. Việc này mất nửa giờ nhưng tránh được một lần sửa chữa tốn kém hơn nhiều.
Khi gia đình bất đồng về chỗ đặt
Ông bà muốn một kiểu, con cái ở căn hộ không đáp ứng được. Cách hay được dùng là làm theo thứ tự: an toàn trước, trang nghiêm sau, quan niệm cuối. Một chỗ đặt an toàn, sạch sẽ, có thể thắp hương mà không phải trèo, không ám khói phòng ngủ, thường được mọi người chấp nhận. Nếu muốn mời người xem hướng thì nói rõ ràng buộc của căn hộ ngay từ đầu, đừng để họ đưa ra phương án phải đập tường mới làm được.
Nói gọn lại
Ở căn hộ, chọn chỗ bàn thờ theo ba lớp: an toàn lửa và tường chịu lực trước, trang nghiêm sau, quan niệm hướng cuối cùng. Tránh rèm, gió lùa, tường nhà vệ sinh, lối đi. Thắp hương có thông gió và đừng để lửa cháy khi không có người ở nhà. Còn hướng theo tuổi thì là lớp gia đình tự quyết, không đáng để khoan đục một căn hộ đang ở ổn.