Vật phẩm mua online gửi về nhà: mở hộp, kiểm hàng rồi mới tính chuyện khai quang
Năm bài trước trong mục Khai quang nói chuyện khai quang là gì, ai làm, làm ở đâu, chi phí và loại vật phẩm nào cần hay không cần. Có một tình huống ngày càng phổ biến mà chưa bài nào nói riêng: món đồ không được mua tận tay ở cửa hàng mà gửi về nhà qua đường bưu điện. Lúc đó người mua hay hỏi ngay “giờ khai quang thế nào”, trong khi việc cần làm trước tiên lại là kiểm hàng.
Thứ tự đúng rất đơn giản: nhận hộp, kiểm hàng, xử lý nếu có vấn đề, đặt món đồ vào chỗ của nó, rồi mới tính chuyện có làm lễ hay không. Làm lễ cho một món đồ sứt mẻ, sai mô tả, rồi mới phát hiện thì vừa mất công vừa khó đổi trả.
Lúc nhận hộp: ba việc làm trước khi ký
Người giao hàng thường vội, nên nhiều người ký nhận rồi mới mở. Với đồ đá, đồ gốm, đồ thuỷ tinh thì nên làm ba việc này trước:
- Nhìn vỏ hộp. Góc bị móp, vỏ bị rách, băng keo bị dán lại lớp thứ hai là dấu hiệu hộp đã bị va hoặc đã bị mở. Chụp lại vỏ hộp ngay khi còn trên tay người giao.
- Lắc nhẹ. Đồ được chèn kỹ thì gần như không có tiếng động. Nghe tiếng lạo xạo như sỏi là dấu hiệu có mảnh vỡ bên trong.
- Hỏi chính sách đồng kiểm. Nhiều đơn vị vận chuyển cho phép mở hộp kiểm trước khi trả tiền. Nếu được thì làm luôn, không được thì ít nhất ghi chú tình trạng vỏ hộp lên phiếu giao.
Quay video mở hộp: làm sao cho có giá trị
Hầu hết người bán đều yêu cầu video mở hộp khi khiếu nại hàng vỡ. Video có giá trị khi nó liền một mạch và cho thấy đủ ba thứ:
- Hộp còn nguyên tem, nguyên băng keo ở giây đầu tiên, quay đủ các mặt.
- Quá trình cắt băng keo, gỡ lớp chèn, lấy món đồ ra, không cắt đoạn, không tạm dừng.
- Món đồ được xoay đủ các mặt dưới ánh sáng tốt, đặc biệt là phần đế, các chỗ nhô ra như tai, đuôi, ngón tay, lá sen.
Quay dọc hay ngang không quan trọng, quan trọng là đủ sáng. Mở hộp gần cửa sổ ban ngày dễ thấy vết nứt chân chim hơn nhiều so với dưới đèn vàng buổi tối.
Kiểm món đồ: nhìn gì với từng chất liệu
Mỗi chất liệu có chỗ hay hỏng riêng khi đi đường xa:
- Đá tự nhiên, thạch anh: các chi tiết mảnh như sừng, móng, tua rua dễ gãy. Vết nứt trong đá khác với vân đá ở chỗ vết nứt bắt sáng như một mặt phẳng nhỏ, còn vân thì là dải màu.
- Gốm sứ: gõ nhẹ bằng móng tay, tiếng trong là lành, tiếng đục rè có thể có vết rạn bên trong.
- Đồng, kim loại mạ: ít vỡ nhưng dễ trầy lớp mạ, móp phần mỏng. Nhìn kỹ các mép.
- Gỗ: kiểm vết nứt dọc thớ, nhất là khi hàng đi từ vùng ẩm sang vùng khô hoặc ngược lại.
- Vòng chuỗi: đếm hạt, kéo nhẹ dây xem có lỏng, nhìn lỗ xỏ hạt có mẻ không.
Sau đó đối chiếu với mô tả: kích thước, trọng lượng nếu có ghi, màu, số hạt, mã sản phẩm trên tem. Một cái thước dây và một cái cân nhà bếp là đủ. Sai lệch nhỏ vài milimét là bình thường với đồ làm tay; sai hẳn cỡ thì nên hỏi lại.
🔴 Phát hiện hỏng thì dừng lại, đừng tự dán rồi làm lễ
Đây là chỗ nhiều người làm ngược. Thấy một cái sừng tỳ hưu gãy, họ lấy keo dán lại cho kịp ngày làm lễ, rồi mới nhắn người bán. Lúc đó:
- Người bán khó xác nhận món đồ hỏng do vận chuyển hay do người mua làm rơi.
- Keo dán thường để lại vệt, và một số loại keo làm đổi màu đá xốp.
- Nếu được đổi món khác thì buổi lễ vừa làm coi như phải làm lại.
Cách đúng: giữ nguyên hiện trạng, giữ lại hộp và vật liệu chèn, gửi video và ảnh cho người bán, chờ hướng xử lý. Mảnh vỡ của đá và thuỷ tinh rất sắc, nhặt bằng găng tay hoặc khăn dày, cất xa tầm tay trẻ nhỏ.
Món đồ ổn rồi: có cần khai quang không
Câu trả lời giống như với đồ mua tận tay. Khai quang là một nghi thức tín ngưỡng, nhiều gia đình thấy cần, nhiều gia đình không làm. Không có quy định nào bắt buộc, và món đồ không “hỏng” đi vì chưa làm lễ.
Điểm khác duy nhất của hàng gửi bưu điện là nhiều người lo món đồ đã qua tay quá nhiều người lạ trên đường. Nếu điều đó làm mình không yên thì một lần lau rửa sạch sẽ, đặt vào chỗ trang trọng là cách đơn giản để bắt đầu. Ai muốn làm lễ đầy đủ thì có ba hướng:
- Mang tới chùa, đền hoặc người làm lễ mà gia đình quen. Hỏi trước họ có nhận không và cần chuẩn bị gì.
- Nhờ người bán hỗ trợ nếu nơi bán có dịch vụ này. Lưu ý là khi đó món đồ phải gửi đi gửi lại thêm lần nữa, thêm một lần rủi ro vận chuyển.
- Tự làm một nghi thức đơn giản tại nhà, đã có bài hướng dẫn riêng trong mục này.
Làm sạch món đồ sau khi đi đường
Bụi xốp, mùn giấy, dầu tay của người đóng gói là chuyện bình thường. Cách làm sạch tuỳ chất liệu:
- Đá cứng như thạch anh, mã não: nước sạch, bàn chải mềm, lau khô bằng khăn bông.
- Đá mềm hoặc xốp như hổ phách, ngọc trai, lam ngọc, đá có lớp phủ: chỉ lau bằng khăn ẩm, không ngâm.
- Đồng và kim loại mạ: khăn khô mềm, không dùng chất tẩy, không chà giấy nhám.
- Gỗ: khăn khô, tránh nước.
Lời khuyên “ngâm nước muối để xả khí xấu” lan truyền rất rộng. Muối không làm hại thạch anh, nhưng với đá xốp, đá đã nhuộm, đá có keo gắn đế thì ngâm muối có thể làm bạc màu, bong keo, hoặc để lại cặn trắng khó lau. Không chắc chất liệu thì đừng ngâm.
Đặt món đồ: chỗ an toàn trước, hướng đẹp sau
Nhiều người dồn hết tâm trí vào hướng đặt mà quên chỗ đặt có chắc không. Mấy điều thực tế:
- Tượng nặng đặt trên mặt phẳng chắc, không đặt mép kệ, không đặt trên tủ cao không có gờ chặn, nhất là nhà có trẻ nhỏ hoặc vật nuôi.
- Quả cầu thạch anh đặt chỗ nắng chiếu trực tiếp có thể hội tụ ánh sáng như một thấu kính; đã có trường hợp làm cháy sém đồ vải. Tránh để cầu pha lê, cầu thạch anh trong ngay bậu cửa sổ nắng gắt.
- Vòng chuỗi hạt nhỏ cất xa tầm tay trẻ dưới ba tuổi.
Giữ giấy tờ đi kèm
Hoá đơn, phiếu bảo hành, giấy kiểm định nếu có, ảnh chụp trang mô tả sản phẩm lúc mua: cất chung một bìa. Khi cần đổi trả, bảo hành dây xâu, hay sau này muốn bán lại, những thứ này giúp nhiều hơn mọi lời kể. Ảnh chụp trang mô tả đặc biệt hữu ích vì trang bán hàng có thể đổi nội dung theo thời gian.
Nói gọn lại
Hàng gửi về nhà thì kiểm hàng là bước một, làm lễ là bước sau. Quay video mở hộp liền mạch, soi kỹ chỗ dễ gãy, đối chiếu mô tả, phát hiện hỏng thì giữ nguyên hiện trạng và báo người bán. Món đồ lành lặn rồi thì việc khai quang hay không là lựa chọn của gia đình, không có hạn chót nào bắt phải làm ngay trong ngày nhận hàng.