Giờ hoàng đạo: một ngày có sáu giờ tốt, dùng thế nào cho thực tế
Mục Xem ngày đã có sáu bài: cách người ta chọn ngày, vì sao các nơi cho ngày khác nhau, việc lớn việc nhỏ, tự tra lịch, phối hợp nhiều bên, và khi không tìm được ngày tốt. Bài này đi xuống một tầng nhỏ hơn mà gần như ai xem ngày xong cũng hỏi tiếp: giờ. Cụ thể là giờ hoàng đạo, thứ được in trên hầu hết các tờ lịch.
Điều đáng biết trước tiên: giờ hoàng đạo không hiếm. Ngày nào cũng có sáu giờ hoàng đạo, tức là một nửa thời gian trong ngày. Hiểu cách nó được tính thì sẽ bớt căng thẳng khi lên kế hoạch.
Một ngày chia làm mười hai canh giờ
Cách tính giờ cổ truyền chia một ngày đêm thành 12 canh giờ, mỗi canh giờ bằng hai tiếng đồng hồ hiện nay, gọi theo 12 địa chi. Cách quy đổi phổ biến:
- Tý: 23 giờ đến 1 giờ
- Sửu: 1 giờ đến 3 giờ
- Dần: 3 giờ đến 5 giờ
- Mão: 5 giờ đến 7 giờ
- Thìn: 7 giờ đến 9 giờ
- Tỵ: 9 giờ đến 11 giờ
- Ngọ: 11 giờ đến 13 giờ
- Mùi: 13 giờ đến 15 giờ
- Thân: 15 giờ đến 17 giờ
- Dậu: 17 giờ đến 19 giờ
- Tuất: 19 giờ đến 21 giờ
- Hợi: 21 giờ đến 23 giờ
Lưu ý giờ Tý bắt đầu từ 23 giờ của ngày hôm trước theo dương lịch. Đây là chỗ hay nhầm khi ai đó định làm việc “đầu giờ Tý ngày mùng một” mà lại chờ đến nửa đêm.
Giờ hoàng đạo được tính ra sao
Theo cách tính phổ biến, mười hai canh giờ trong ngày được gán lần lượt cho mười hai vị thần trực, sáu vị coi là tốt (hoàng đạo) và sáu vị coi là xấu (hắc đạo). Điểm bắt đầu của vòng này phụ thuộc vào địa chi của ngày. Vì thế:
- Những ngày cùng địa chi (ví dụ mọi ngày Tý) có cùng một bộ giờ hoàng đạo.
- Bộ giờ lặp lại theo chu kỳ, không phụ thuộc ngày đó là ngày tốt hay ngày xấu.
- Ngày nào cũng có đúng sáu giờ hoàng đạo.
Hiểu điều này để thấy: một tờ lịch ghi giờ hoàng đạo không phải là kết quả “xem riêng” cho gia đình mình. Đó là thông tin chung, ai tra cũng ra giống nhau. Muốn tính riêng theo tuổi người chủ việc thì là một lớp khác, và các thầy khác nhau sẽ cho kết quả khác nhau.
Đọc giờ trên lịch cho đúng
Hầu hết lịch treo tường, lịch bloc và ứng dụng lịch âm đều in dòng “giờ hoàng đạo” với sáu chữ. Khi đọc:
- Xác định đúng ngày dương lịch bạn định làm việc.
- Đọc sáu canh giờ được ghi, quy đổi sang giờ đồng hồ theo bảng trên.
- Gạch các canh giờ rơi vào ban đêm nếu việc không thể làm ban đêm.
- Trong những canh giờ còn lại, chọn khung thuận tiện nhất cho mọi người.
Thường thì sau bước ba vẫn còn hai đến bốn khung giờ ban ngày, đủ để chọn.
🔴 Đừng hy sinh an toàn để chạy theo giờ
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Mỗi năm đều có chuyện người ta đánh đổi an toàn để kịp một canh giờ:
- Dọn nhà lúc nửa đêm, khiêng tủ nặng trong cầu thang thiếu sáng.
- Lái xe đường dài lúc rạng sáng khi chưa ngủ đủ để kịp giờ khai trương.
- Đốt vàng mã, đốt pháo hoa trong khung giờ gấp gáp, không có người canh lửa.
- Đổ bê tông, cất nóc vào khung giờ nắng gắt nhất hoặc trời đang mưa vì “đã chọn giờ rồi”.
Nhiều thầy xem ngày đàng hoàng cũng khuyên: nếu giờ đẹp rơi vào lúc không an toàn, hãy làm một nghi thức tượng trưng đúng giờ (thắp nén hương, mang một vật vào nhà), còn việc nặng làm vào giờ hợp lý khác. Hướng dẫn này đã có trong bài nhập trạch và động thổ, áp dụng được cho mọi việc.
Những việc người ta hay chọn giờ
Không phải việc gì cũng cần chọn giờ. Những việc thường được chọn:
- Khai trương: giờ mở cửa đón khách đầu tiên.
- Nhập trạch: giờ mang bát hương hoặc vật đầu tiên vào nhà.
- Động thổ: giờ cuốc nhát đất đầu tiên.
- Cưới hỏi: giờ đón dâu, giờ làm lễ gia tiên.
- Xuất hành đầu năm.
Việc ký hợp đồng, nộp hồ sơ, đi phỏng vấn thì phụ thuộc giờ làm việc của nơi kia. Chọn giờ đẹp mà người ta không mở cửa thì cũng không làm được.
Khi giờ đẹp và lịch của mọi người không khớp
Chuyện thường gặp nhất trong đám cưới: nhà trai xem một giờ, nhà gái xem một giờ khác, nhà hàng chỉ có một khung trống. Cách gỡ:
- Trao đổi sớm, đưa hết các ràng buộc lên bàn: giờ nhà hàng, giờ xe, quãng đường, giờ khách đến.
- Chọn giờ cho nghi lễ chính (lễ gia tiên, giờ xuất phát đón dâu), còn tiệc thì theo khung nhà hàng.
- Nếu hai bên dùng hai cách xem khác nhau, đừng cố chứng minh bên nào đúng. Bài “Xem ngày khi có nhiều bên tham gia” có phần riêng cho chuyện này.
Giờ đồng hồ, giờ địa phương và vài chi tiết kỹ thuật
Có người hỏi giờ hoàng đạo tính theo giờ Hà Nội hay giờ nơi mình ở, và chuyện chênh lệch kinh độ. Một số người xem kỹ có hiệu chỉnh theo giờ mặt trời thực tại địa phương, nên cùng một canh giờ có thể dịch đi vài chục phút. Với người làm việc ở nước ngoài, phải quy về giờ địa phương nơi diễn ra việc chứ không theo giờ Việt Nam. Nếu bạn nhờ thầy xem thì hỏi luôn thầy dùng cách tính nào, để khỏi bị lệch một canh giờ mà không biết.
Nói gọn lại
Giờ hoàng đạo là thông tin chung, ngày nào cũng có sáu giờ, tra trên lịch là ra. Dùng nó để chọn khung thuận tiện trong những giờ được coi là tốt, chứ đừng bắt cả nhà làm việc nặng giữa đêm hay lái xe lúc buồn ngủ. Khi giờ đẹp rơi vào lúc không an toàn, làm một nghi thức tượng trưng đúng giờ là cách nhiều gia đình đã chọn.